ทำไม เราเคลียร์หูไม่ได้น๊า? มาอ่านสาระดีดี จากพี่หมออุทัยกันคร่า
***Pseudoephedrine ช่วย “เคลียร์จมูก” และทำให้ดำน้ำ Scuba ได้อย่างไร ?
ในมุมสรีรวิทยาและเวชศาสตร์การดำน้ำ
- กลไกการออกฤทธิ์
Pseudoephedrine เป็นยากลุ่ม sympathomimetic (α-adrenergic agonist)
→ ทำให้ หลอดเลือดฝอยในเยื่อบุจมูกและไซนัสหดตัว (vasoconstriction)
→ เยื่อบุบวมลดลง
→ รูเปิดของ ไซนัสและท่อยูสเตเชียน (Eustachian tube) เปิดโล่งขึ้น
ผลคือ ลมผ่านโพรงจมูกได้ดีขึ้น ปรับความดันหูและไซนัส (equalization) ได้ง่ายขึ้น ลดความเสี่ยง sinus squeeze / ear barotrauma ระหว่างลงน้ำ
2. ทำไมจึง “ช่วยดำน้ำได้”
ระหว่างดำน้ำ ความดันรอบตัวเพิ่มขึ้น → อากาศในไซนัส/หูต้องถูกดันเข้าไปเติม ถ้าเยื่อบุบวม → รูเปิดแคบ → ปรับความดันไม่ได้ → เจ็บ/บาดเจ็บ
Pseudoephedrine
ลดบวม
เปิดทางเดินอากาศ
ช่วยให้ equalize ได้ราบรื่นขึ้น โดยเฉพาะตอน descent
**3. ประเด็นสำคัญที่นักดำน้ำต้องรู้ (สำคัญมาก)
Rebound congestion (reverse block)
ยาออกฤทธิ์ แรงแต่ชั่วคราว
ถ้ายาหมดฤทธิ์ ขณะอยู่ใต้น้ำหรือช่วง ascent
→ เยื่อบุบวมกลับทันที
→ อากาศออกจากไซนัสไม่ได้
→ เกิด reverse block / sinus barotrauma
นี่คือเหตุผลที่วงการ dive medicine ระวัง pseudoephedrine มาก
ผลข้างเคียงที่เกี่ยวกับการดำน้ำ ใจสั่น มือสั่น กระสับกระส่าย นอนไม่หลับ เพิ่ม heart rate / BP
ใต้น้ำอาจทำให้ ควบคุม buoyancy และ breathing แย่ลง
การใช้ที่ “ปลอดภัยกว่า” (เชิงแนวทาง)
ไม่ใช่คำแนะนำให้ใช้พร่ำเพรื่อ แต่เป็นหลักคิด ใช้ เฉพาะกรณีจำเป็นจริง
ควรเป็น immediate-release มากกว่า long-acting
รับประทาน ก่อนดำน้ำ 1–2 ชม.
หลีกเลี่ยง dive ที่ยาวมาก หรือ deep dive
ห้ามใช้ถ้า equalize ไม่ได้ตั้งแต่บนผิวน้ำ
สุดท้าย
ทางเลือกที่ปลอดภัยกว่า
1. Saline nasal spray / rinse → ลดบวมแบบไม่ rebound
2. Intranasal steroid (ใช้ล่วงหน้า 2–3 วัน)
3. Predinisolone tab 1 tab 3 times after meals (ที่เราได้จากครูอาร์ม)
4. ถ้าคัดจมูกจริง → ควร SKIP เลื่อนการดำน้ำ
หลักการในเวชศาสตร์การดำน้ำ:
“If you need decongestants to dive, you probably shouldn’t dive.”
สาระดีดี จากคุณหมอขี้วีน แต่น่ารักของเรา
@Utai Sukviwatsirikul
